Archive for april, 2009

KREKELKROKET MET KAKKERLAK

zaterdag 25 april 2009

Voedseltaboes zijn niet in steen gehouwen. Wie had twintig jaar geleden gedacht dat de Belg voor de bijl zou gaan voor rauwe vis? Entomofagen hopen dat het nu snel die kant op gaat met insecten. Allemaal beestjes op je bord.

Op die enkele bij na waarvan we de honing lusten, zijn insecten in Europa en de Verenigde Staten er vooral om platgeslagen of suf gespoten te worden. Niet zo in de rest van de wereld. Huismoeders in 123 landen schotelen hun kroost bijna dagelijks insecten voor. Ongeveer 250 soorten worden gekookt, gegrild, gebakken of gewoon levend verorberd.
 
Lees verder:
 
http://www.venik.nl/test/paginas/nieuwspagina/voedselbron%20apr%2009.html
 
 
Spinnen worden in Brazilië ingepakt in klei en gaan een uur of vier op het vuur. In Congo zijn de gedroogde poten van krekels kindersnoepjes. Mexicanen eten bijen in chocolade. In Zuid-Amerika kun je tijdens de film geroosterde parasolmieren eten. In Japan zijn recepten als hachi-no-ko (gekookte wespenlarven) of zaza-mushi (larven van waterinsecten) klassiekers. Libellen worden er gestoofd met gember, look, uitjes, chili en kokosmelk. In Thailand worden de poppen van mieren verwerkt in een eitje, met vissaus.

De juweelkever die kunstenaar Jan Fabre gebruikte om het plafond van het koninklijk paleis te versieren, wordt in Thailand volledig gerecycleerd: het dekschild wordt gebruikt in sieraden, de rest eten ze op. Nog in Thailand en in Cambodja, waar bamboewormen en waterkevers commercieel gekweekt worden, vergapen toeristen zich aan de kraampjes op straat waar je meelwormen of wolfsspinnen kunt kopen.

EEN KILO KAKKERLAK

‘In de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh zie je mensen in het park aan het koninklijk paleis met een zakje kevers of wormen, soms zelfs levend, als tussendoortje’, zegt fotograaf Herman Ricour, een habitué in de regio. Zelf probeerde hij ook allerlei zes- en achtpotigen. ‘De gefrituurde sprinkhanen zijn een beetje als chips, erg krokant, gewoon of met chili. Van de zwarte kevers, zo groot als het kootje van een pink, verwijderen ze pootjes en vleugels, hun binnenkant heeft de consistentie van americain. De wolfsspinnen, ter grootte van een hand, worden gefrituurd. Ze zijn zacht vanbinnen, wat blubberig, een beetje zoals een oester, maar de smaak kun je met niets vergelijken. De eerste keer heb ik wel gevraagd om ze in mijn mond te stoppen terwijl ik mijn ogen dichthield, nadien ging het beter.’

Als het van de Wereldgezondheidsorganisatie afhangt, dan worden insecten deze eeuw voor westerlingen meer dan een curiosum op exotische vakanties. Naarmate vooral ook in Azië de consumptie van vlees hand over hand toeneemt, wordt de vleesindustrie te belastend voor het milieu. Er is niet genoeg landbouwgrond en water om voor iedereen duurzaam vlees te produceren. De veesector is verantwoordelijk voor 18 procent van de uitstoot van broeikasgassen.

Een kilo rundvlees vergt tien kilo veevoer, voor een kilo hoogwaardig eiwit van insecten is dat amper drie kilo. Een kakkerlak zet meer dan veertig procent van het voedsel om in eetbaar materiaal. Om 150 gram sprinkhanen te kweken heb je ook veel minder water nodig dan de 3.290 liter die nodig is voor evenveel rundvlees. Mest heb je nauwelijks, net als slachtafval.

YOGHURT MET SCHILDLUIS

‘De ecologische voetafdruk is veel kleiner, terwijl insecten even voedzaam zijn’, zegt Peter De Batist. Hij promoot al sinds jaar en dag entomofagie, zoals het eten van insecten heet. Hij heeft in Antwerpen een eigen ecoshop, waar liefhebbers hun insecten diepgevroren kunnen kopen, en kweekt ook wormen voor eigen consumptie. ‘Levend smaken ze het best. Ze smaken naar beukennoot en hazelnoot, soms scherper, soms met een vleugje grassmaak.’

Voor hem is insecten eten niet alleen een kwestie van ecologie, maar ook van gezondheid. Ze zijn een bron van vitamines en mineralen. ‘Het vlees van koeien en varkens geeft niet de juiste eiwitten’, zegt hij, ‘insecten wel.’ Honderd gram van de rupsen die in Centraal-Afrika gegeten worden, bevat 28 gram proteïne, een beetje meer dan kip. Waterkevers bevatten vier keer meer ijzer dan rundvlees. ‘De voedingswaarde van insecten zit in hun spieren en ingewanden. Sinds ik leef op een dieet van overwegend fruit, noten, vis en insecten heb ik geen gezondheidsklachten meer en ben ik niet meer vatbaar voor virussen.’

De Batist vindt het hoog tijd dat de rest van de Belgen dat ook aan den lijve ondervindt. De mens is een insecteneter, maar toen hij naar Europa migreerde, was het er te koud voor die beestjes. Hij dronk wel mede, een honingbier dat gemaakt werd door een honingraat vol bijenlarven te laten gisten.

In Nederland zijn er ondertussen wel enkele restaurants waar je insecten kunt eten (zie stuk hiernaast) en je kan ze er gevriesdroogd vinden in de horecagroothandel. In België mogen officieel geen insecten op het bord. In veel producten zitten wel per ongeluk stukjes vermalen insect, zoals in meel, koffie of diepvriesgroenten. Er worden ook doelbewust verwerkte insecten aan producten toegevoegd. Zo zorgt gemalen schildluis voor het rode kleurtje van Smarties, lippenstift en yoghurt. Op de verpakking heet dat E120.

HORMONENMAFFIA

Volgens Benedikt Sas, van de onderzoeksgroep Food2Know van de faculteit Biomedische Wetenschappen van de UGent, is er veel vraag vanuit de industrie en de landbouw om te bestuderen hoe insecten op grote schaal kunnen worden gekweekt voor menselijke consumptie. ‘Ook in de ministeries beweegt er door die vraag wat’, zegt Sas, hoewel het kabinet van Landbouw noch het Federaal Voedselagentschap weet heeft van plannen om de wet aan te passen.

De technologie is er wel, zegt De Batist. ‘Bacteriologisch zijn gekweekte diertjes in orde. Goed gekweekte insecten hebben geen last van parasieten. Ze doorstaan moeiteloos de veterinaire controle. We mijden insecten als mestkevers, mijten, teken, varsen, vliegen, en ook de malariamug of de tseetseevlieg.’ Vooral insecten met een groot, zacht achterlijf – sprinkhanen, krekels, larven, mieren en rupsen – komen in aanmerking.

‘Problemen kun je alleen krijgen als kwekers beginnen te knoeien met voeding. Er zijn nefaste experimenten geweest. Als je insecten bijvoorbeeld afval voert, dan krijg je een minderwaardig product.’ En geloof het of niet, bij meelwormen werd al geknoeid met hormonen, net als bij runderen. ‘Het stelt de vervelling uit, zodat ze langer verhandelbaar zijn.’

Maar hoe verkoop je insecten? ‘Daar zit het knelpunt’, zegt Jasper Peeters, een masterstudent Productontwikkeling aan de Artesishogeschool in Antwerpen. Voor zijn eindwerk buigt hij zich over de vraag hoe je consumenten warm maakt voor het eten van die kruipertjes. ‘We weten dat we ze veilig kunnen kweken en dat we ze in grote hoeveelheden kunnen verdelen. Maar bijt de consument?’

De Amerikaanse marketinggoeroes Andrea Morales en Gavan Fitzsimons noemen het ‘de psychologie van de afkeer’, de idee dat iets wat als ‘vies’ wordt gezien, besmettelijk is, waardoor consumenten er in een boog omheen lopen. ‘Je hebt echter altijd consumenten die openstaan voor nieuwe voedingsproducten en die niet zullen worden afgeschrikt door insecten’, zegt Peters. ‘Vaak zijn het mensen die al wat gereisd hebben en daar hebben kennisgemaakt met voeding die wij vreemd vinden.’

KREKELKROKET

Dan komt het er vooral op aan te zoeken naar de juiste ingrediënten om met de insecten te combineren, ingrediënten die qua smaak en textuur bij die notensmaak passen. Peeters raadpleegde enkele topchefs met de vraag hoe de insecten kunnen worden geïntegreerd in de Belgische keuken. Krekels verwerkt in kroketten, bijvoorbeeld, of loempia met meelwormen.

De durvers zullen de hype op gang trekken. Maar om meer consumenten te bereiken, zullen insecten in eerste instantie vermomd moeten worden. ‘Verwerkt’, noemt Peeters het liever, ‘in voedingswaren en ingrediënten.’ In olie, als vleesvervanger of in pasta- of bricdeeg. Of als nieuwe chipssmaak, voor consumenten op zoek naar nieuwe smaakervaringen. ‘Insecten worden dan gelinkt aan een voedingsmiddel waarmee ze wel vertrouwd zijn.’ Voor een derde groep, voor wie een nog lagere drempel nodig is, kunnen insecten worden verwerkt in supplementen, in de vorm van pilletjes, drankjes of poedertjes.

Jasper Peeters denkt ook na over de grafische vormgeving. Insecten hebben een imagoprobleem. Ze moeten in elk geval ‘een andere uitstraling’ krijgen op de verpakking, zegt hij, een grafische make-over die de impuls van afschuw uitschakelt. Voor de verpakking wil hij transparante materialen gebruiken: ‘Doorzichtig betekent betrouwbaar. De fabrikant heeft niets te verbergen.’

‘Je zou ook een nieuw type bestek kunnen ontwerpen om insecten te eten. Een beetje zoals je een apart bestek krijgt als je krab eet op restaurant. Het maakt van het eten van insecten een ervaring op zich.’

Aanvankelijk zullen insecten duur zijn, meent Peeters. ‘Omdat er in een eerste fase niet zoveel kwekers zullen zijn. Maar het is ook psychologisch: hoe hoger de prijs, hoe betrouwbaarder en kwaliteitsvoller het product lijkt. In eerste instantie moet je mikken op mensen die insecten willen serveren bij feestelijkheden en bijzondere gelegenheden.’

Maar de prijs kan niet hoog blijven. ‘Consumenten zullen op termijn niet aanvaarden dat insecten een luxeproduct zijn zoals kreeft of oesters.’ Beestjes die je overal ziet vliegen en kruipen, kunnen niet duur zijn.

Geef een reactie

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.